İş bu DERLEME’nin programda yayınlanmasına izin veren Ankara Gümrük Müşavirleri
Dernek Yönetimi ve Arif KÜMBÜL üstadımıza ‘siz kullanıcılar adına’ teşekkür
ediyoruz.
Kaynak: https://www.agm.org.tr/dernek-duyurulari/yazisma-rehberi
[https://www.agm.org.tr/dernek-duyurulari/yazisma-rehberi]
YAZIŞMALAR İÇİN REHBER
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image002.png]
DERLEYEN
Arif KÜMBÜL
ANKARA GÜMRÜK MÜŞAVİRLERİ DERNEĞİ
YÖNETİM KURULU ÜYESİ
Şubat 2026
İÇINDEKILER
I. YAZININ OLUŞTURULMASI. 2
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151552]
1. Belgenin şekli özellikleri 2
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151553]
2. Yazı tipi ve harf büyüklüğü. 2
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151554]
3. Yazı alanı 2
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151555]
4. Tarih. 2
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151556]
5. Konu. 2
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151557]
6. Muhatap. 2
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151558]
7. İlgi 3
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151559]
8. Metin. 3
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151560]
9. İmza. 4
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151561]
10. Ek 4
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151562]
11. Sayfa Numarası 4
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151563]
II. YAZI METNİNİ OLUŞTURURKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN YAZIM KURALLARI 4
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151564]
1. Metin İçindeki Yer, Mekân, İdare, Birim, İhale, Proje vb. Adlarının Yazımı
4
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151565]
2. Metin İçinde Mevzuata Atıf Yapılması 4
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151566]
3. Metin İçinde Dikkat Edilmesi Gereken Anlatım Bozuklukları 5
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151567]
a. Kelime veya Eklerin Sık Tekrar Etmesi 5
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151568]
b. Gereksiz Kelime Kullanımı ve Mantık İlkelerine Aykırılık. 5
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151569]
c. Sıralama Hataları, Kelimelerin Yanlış Anlamda ve Birbirlerinin Yerine
Kullanımı (Çelişme-Aykırılık) 5
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151570]
d. Cümle Ögelerinin Eksikliği ve Tamlama Kusurları 6
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151571]
4. Metin İçinde Dikkat Edilmesi Gereken Yazım Kuralları 7
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151572]
a. Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler 7
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151573]
b. Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler 7
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151574]
c. Bağlaç Olan da/de’nin Yazımı 7
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151575]
d. Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler 8
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151576]
e. Kısaltmaların Yazımı 10
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151577]
f. Kısaltmalara Getirilen Eklerin Yazımı 10
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151578]
g. İkilemelerin Yazımı 10
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151579]
h. Sayıların Yazılışı 10
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151580]
i. Düzeltme İşaretinin (^) Kullanımı 11
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151581]
j. Noktalama İşaretlerinin Kullanımı 11
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151582]
III. YAZIŞMALARDA SIKLIKLA YANLIŞ KULLANILAN KELİMELER.. 15
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Rar$DIa9780.49440.rartemp/Yaz%C4%B1%C5%9Fma%20Rehberi%20(Ankara%20G%C3%BCmr%C3%BCk%20M%C3%BC%C5%9Favirler%20Derne%C4%9Fi).doc#_Toc222151583]
Kamu kurum ve kuruluşlarının kendi içlerinde, birbirleriyle veya gerçek ya da
tüzel kişiler ile iletişim sağlamak amacıyla yaptıkları yazışmalarda uygulanacak
usul ve esaslar, en son 10.06.2020 tarih ve 31151 sayılı Resmî Gazetede 2646
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Di%C4%9Fer%20Y%C3%B6netmelikler/CK%202020-02646%20Resmi%20Yaz%C4%B1%C5%9Fmalarda%20Uygulanacak%20Usul%20ve%20Esaslar%20Hakk%C4%B1nda%20Y%C3%B6netmelik.doc]
sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ekinde yayımlanan ‘Resmi Yazışmalarda
Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’ ile belirlenmiştir.
Yine anılan Yönetmeliğin 36’ncı
[file:///C:/Users/songu/AppData/Local/Temp/Di%C4%9Fer%20Y%C3%B6netmelikler/CK%202020-02646%20Resmi%20Yaz%C4%B1%C5%9Fmalarda%20Uygulanacak%20Usul%20ve%20Esaslar%20Hakk%C4%B1nda%20Y%C3%B6netmelik.doc#Madde36]
maddesi hükmü gereğince Yönetmelik maddelerinin detaylandırılması ve uygulama
esaslarının daha kapsamlı ifade edilebilmesi amacıyla Kılavuz da hazırlanmıştır.
Bu kılavuza aşağıdaki link aracılığıyla ulaşılması mümkündür.
https://www.tccb.gov.tr/assets/dosya/resmiyazisma/dosyalar/kilavuz.pdf
[https://www.tccb.gov.tr/assets/dosya/resmiyazisma/dosyalar/kilavuz.pdf]
Söz konusu yönetmelik ve kılavuzun, gerçek ve tüzel kişilerin kendi aralarında
veya resmî kurumlarla yapacakları yazışmalar yönünden bağlayıcı bir yanı
bulunmamakla beraber sağlıklı bir iletişim için pekâlâ rehber alınabileceği
öngörülerek bu metinde esas itibariyle anılan Yönetmelikle belirlenen kurallara
yer verilmiş; keza, bilhassa yazışma metinlerini oluştururken uyulması gereken
yazım kurallarına dikkat çekmek bakımından kılavuzun ilgili bölümlerinin bu
metne taşınmasında yarar görülmüştür.
Kılavuzun anılan bölümlerinin Türk Dil Kurumunca yayımlanan Yazım Kılavuzu ve
Türkçe Sözlük dikkate alınarak hazırlandığı bilinmektedir.
I. YAZININ OLUŞTURULMASI
1. BELGENIN ŞEKLI ÖZELLIKLERI
Yazıların A4 (210×297 mm) boyutlu kâğıda çıktı alınacak şekilde hazırlanması
esastır. Ekleri, farklı form, format veya ebatlarda hazırlanabilir.
2. YAZİ TIPI VE HARF BÜYÜKLÜĞÜ
Hazırlanan belgelerde “Times New Roman” veya “Arial” yazı tipi normal yazı
stilinde kullanılır. Harf büyüklüğünün Times New Roman için 12 punto, Arial için
11 punto olması esastır. Ancak gerekli hallerde yazı alanında harf büyüklüğü 9
puntoya, iletişim bilgileri kısmında ise 8 puntoya kadar düşürülebilir. Belge
eklerinde farklı yazı tipi ve harf büyüklüğü kullanılabilir.
3. YAZİ ALANİ
Belgenin yazı alanı sayfanın üst, sol ve sağ kenarından 1,5 cm boşluk
bırakılarak düzenlenir. Logo kullanılmak istendiğinde sayfanın üst boşluğu 0,5
cm olarak düzenlenir.
4. TARIH
Tarih; üstten iki satır boşluk bırakılarak yazı alanının en sağında gün, ay, yıl
olarak rakamla ve aralarına nokta işareti “.” konularak yazılır. Gün ve ay iki
haneli, yıl ise dört haneli olarak düzenlenir (Örnek: 01.09.2019). Ay adları,
harfle de yazılabilir. Bu durumda gün, ay ve yıl arasına herhangi bir işaret
konulmaz (Örnek: 10 Ekim 2019).
5. KONU
“Konu:” yan başlığı, yazı alanının solundan başlanarak tarihin bir alt satırına
yazılır. Belgenin konusu, yazı alanının dikey orta hizasını geçmeyecek biçimde
kelimelerin baş harfleri büyük olarak ve sonuna herhangi bir noktalama işareti
konulmaksızın yazılır. Konu, bir satırı geçerse ikinci ve devamındaki satırlar
“Konu:” yan başlığının altı boş bırakılarak yazılır.
Konu, belgenin içeriği hakkında kısa ve öz bilgi barındırır.
6. MUHATAP
Muhatap, belgenin gönderildiği idareyi veya kişiyi belirtir. Bu bölüm konunun
son satırından itibaren, iki satır boşluk bırakılarak ve sayfa ortalanarak
yazılır.
Muhatabın idare veya özel hukuk tüzel kişisi olması durumunda, adı büyük
harflerle ve sonuna yönelme hâl eklerinden uygun olanı getirilerek yazılır.
İhtiyaç duyulması halinde, aşağıdaki örneklerde görüleceği üzere muhataba
ilişkin birim adı bilgileri parantez içinde ilk harfleri büyük diğerleri küçük
harflerle bir alt satıra yazılır.
İdare Biriminin Belirtilmemesi Durumuna İlişkin Örnekler:
TİCARET BAKANLIĞINA
ORTA ANADOLU GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
İSTANBUL GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
İdare Biriminin Belirtilmesi Durumuna İlişkin Örnekler:
TİCARET BAKANLIĞINA
(Gümrükler Genel Müdürlüğü)
ORTA ANADOLU GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
(Transit Şube Müdürlüğü)
İSTANBUL GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
(Ekonomik Etkili Gümrük Rejimleri Şube Müdürlüğü)
7. İLGI
İlgi, belgenin bağlantılı olduğu diğer belge veya belgelerin belirtildiği
bölümdür.
“İlgi:” yan başlığı, muhatap bölümünün son satırından itibaren iki satır boşluk
bırakılarak ve yazı alanının solundan başlanarak yazılır.
“Konu” ve “İlgi” yan başlıklarından sonra kullanılan iki nokta işareti aynı
hizada yazılır.
İlgide yer alan bilgiler bir satın geçerse, devamı “İlgi:” yan başlığının ve
sıralamayı gösteren harflerin altı boş bırakılarak alt satıra yazılır.
İlginin birden fazla olması durumunda, belgeler önceki tarihli olandan
başlanarak tarih sırasına göre sıralanır. Sıralamada, Türk alfabesinde yer alan
bütün küçük harfler, kendilerinden sonra kapama parantez işareti “)” konularak
kullanılır.
İlgide, ilgi tutulan belgeyi gönderen idarenin adı ile belgenin tarihi ve sayısı
belirtilir.
8. METIN
Metin alanı, “Muhatap” veya varsa “İlgi” ile “İmza” arasındaki kısımdır.
“İlgi” ile metin başlangıcı arasında bir satır, “İlgi” yoksa belgenin muhatabı
ile metin başlangıcı arasında iki satır boşluk bulunur.
Metindeki kelime aralarında ve noktalama işaretlerinden sonra bir karakter
boşluk bırakılır. Noktalama işaretleri kendinden önce gelen harfe bitişik
yazılır.
Paragrafa 1,25 cm içeriden başlanır ve metin iki yana hizalanır. Paragraflar
arasında satır boşluğu bırakılmaz. İhtiyaç duyulması halinde paragraflar harf
veya rakam ile sıralanabilir.
Birden fazla sayfa tutan üst yazılarda tarih, konu, muhatap ve ilgi bilgilerine
sadece ilk sayfada; imza, ek bilgisine ise sadece son sayfada yer verilir.
Metin içinde geçen sayılar, rakamla veya harfle yazılabilir. Gerekli görülmesi
halinde sayılar rakamla yazıldıktan sonra parantez içinde harfle de
gösterilebilir.
Dört ve dörtten çok haneli sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak
yazılır ve araya nokta (.) işareti konulur (Örnek: 1.452; 25.126; 326.197).
Sayılarda kesirler virgül (,) ile ayrılır (Örnek: 10.545,72).
Yazı, Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanan Yazım Kılavuzu ve Türkçe Sözlük`ün
güncel yayımı esas alınarak dil bilgisi kurallarına göre anlamlı ve özlü olarak
yazılır. Yazı içinde zorunlu olmadıkça yabancı kelimeye yer verilmez, verildiği
durumda ise parantez içinde anlamı belirtilir.
Metin içinde yer alan alıntılar tırnak içinde ve/veya eğik (italik) olarak
yazılabilir.
Metin içinde harfler kullanılarak maddelendirmeye/numaralandırmaya ihtiyaç
duyulduğunda, Türk alfabesinde yer alan bütün küçük harfler kendilerinden sonra
kapama parantez işareti “)” konularak kullanılır.
Metin içinde kısaltma kullanılacak ise ifadenin ilk kullanıldığı yerde açık
biçimi, sonra parantez içinde kısaltılmış biçimi yazılır (Örnek: Bağlayıcı
Tarife Bilgisi (BTB)).
Resmi makamlara muhatap yazılar, gerçek kişi tarafından yazılıp imzalandığı
takdirde “… arz ederim.”, tüzel kişi adına yazılıp yetkilisi tarafından
imzalandığı takdirde “… arz ederiz.” ibaresiyle bitirilmelidir. İmzanın üstünde
ayrıca Saygılarımla/Saygılarımızla’ ibaresine yer verilebilir.
Muhatabı gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olan yazılar, “Bilgilerinize
sunulur.” ibaresiyle bitirilebilir; yine imzanın üstünde ayrıca
Saygılarımla/Saygılarımızla’ ibaresine yer verilebilir.
9. İMZA
Metnin bitiminden itibaren iki ila dört satır boşluk bırakılarak, belgeyi
imzalayacak olan kişinin adına, soyadına ve bunların altında unvanına, yazı
alanının en sağında ortalanarak yer verilir
Belgeyi imzalayanın adı ilk harfi büyük diğerleri küçük, soyadı ise büyük
harflerle yazılır. Unvan, ad ve soyadın altına ilk harfleri büyük diğerleri
küçük harflerle yazılır. Akademik unvanlar veya rütbeler adın ön tarafına ya da
bir satır altına ilk harfleri büyük diğerleri küçük harflerle açık ya da
kısaltılarak yazılabilir.
İmza, ad ve soyadın üzerinde bırakılan boşluğa el yazısıyla, kaybolmayacak ve
kâğıda işlemesini sağlayacak mavi renkli kalemle atılır.
10. EK
Belgede ek olması halinde “Ek:” başlığı imza bölümünden sonra uygun satır
boşluğu bırakılarak ve yazı alanının solundan başlanarak yazılır.
Belgenin sadece bir eki olması durumunda “Ek:” başlığının sağında eki belirtecek
ibareye yer verilir. Belgede birden fazla ek varsa “Ek:” başlığının altında
ekler numaralandırılır ve ekleri belirtecek ibarelere yer verilir. Eklerin
sayfa, adet, kişi sayısı gibi açıklayıcı ifadeleri parantez içinde belirtilir.
Birden fazla ek olması durumunda eklerin üzerinde ek numarası, yazı alanının sağ
üst köşesinde belirtilir.
Ek listesi yazı alanına sığmayacak kadar uzunsa ayrı bir sayfada, “EK LİSTESİ”
başlığı altında yazılır ve üst yazıda “Ek: Ek Listesi” şeklinde gösterilir.
11. SAYFA NUMARASİ
Birden fazla sayfa tutan belgelere sayfa numarası verilir. Sayfa numarası, altta
sayfanın sağında, toplam sayfa sayısının kaçıncısı olduğunu gösterecek şekilde
belirtilir.
II. YAZI METNİNİ OLUŞTURURKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN YAZIM KURALLARI
1. METIN İÇINDEKI YER, MEKÂN, İDARE, BIRIM, İHALE, PROJE VB.
ADLARİNİN YAZİMİ
Metin alanında bir toplantı, yer, mekân, idare, birim, ihale, proje vb.
adlarının devamına getirilen kelimeler özel isme dâhil olmaktadır. Söz konusu
kelimeler de tıpkı özel ismin diğer kısmı gibi ilk harfi büyük yazılmalı ve
sonuna gelen ek gerekliyse kesme işaretiyle ayrılmalıdır.
Yanlış Kullanım
Doğru Kullanım
Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik taslağı
Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik Taslağı
Sıfır Atık projesinde
Sıfır Atık Projesi’nde
Orta Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge müdürlüğü
Orta Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü
2. METIN İÇINDE MEVZUATA ATİF YAPİLMASİ
Yazılarda, herhangi bir mevzuat düzenlemesine sıklıkla atıflar yapılmaktadır.
Metinde yapılabilecek atıf örnekleri aşağıda belirtilmektedir:
Atıf Kullanım Örnekleri
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 241’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendine
istinaden
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 241. maddesinin 3’üncü fıkrasının (e) bendine
istinaden
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 5. maddesinde “…” hükmü yer almaktadır.
3. METIN İÇINDE DIKKAT EDILMESI GEREKEN ANLATİM BOZUKLUKLARİ
Yazılardaki anlatım bozuklukları muhatabın belgeyi anlaması ve algılamasında
güçlük yaşamasına sebebiyet vermektedir. Yazı metinlerinde yapılan anlatım
bozukluklarının sebepleri genel itibariyle aşağıdaki gibi sıralanabilir:
· Çok uzun cümleler kurulması (4-5 satırlık)
· Cümle ögelerinin (özne-tümleç-nesne-yüklem) eksik olması
· Aynı anlama gelen veya birbirini çağrıştıran ifadelerin
aynı cümle içinde kullanımı
· Aynı veya benzer seslerin (harflerin) sık tekrar etmesi (ve
bağlacının aynı cümle içinde çok fazla kullanılması gibi)
A. KELIME VEYA EKLERIN SİK TEKRAR ETMESI
Aynı cümle içinde özellikle de aynı bağlaçların ikiden fazla tekrar etmesi
anlatımın akıcılığını etkilemektedir. Hazırlanan metinlerde ses tekrarları
dikkate alınarak alternatifler üzerinde durulmalıdır.
“ve” Bağlacının Sık Tekrarı
“ve” Bağlacının En Fazla 2 Defa Kullanımı
Bu iş ve işlemler, söz konusu yönetmelik ve genelgede idari ve hukuki açıdan
önem ve öncelik arz etmektedir.
Bu iş ve işlemler, söz konusu yönetmelik ile genelgede idari, hukuki açıdan önem
ve öncelik arz etmektedir.
Kelimenin Sık Tekrar Etmesi
Alternatif Cümle
Oluşabilecek her türlü yasa dışı olayın oluşmasından önce olağanüstü dikkatle
olaylara yaklaşılmalıdır.
Oluşabilecek her türlü yasa dışı faaliyetin önlenmesi amacıyla azami gayret
gösterilmelidir.
B. GEREKSIZ KELIME KULLANİMİ VE MANTİK İLKELERINE AYKİRİLİK
Yazılarda, çoğu zaman aynı anlamda, birbirini çağrıştıran veya gereksiz
kullanılan kelimeler cümle içinde yer alabilmektedir. Bazı durumlarda bu
kelimeler, gereksiz gibi görünmemesine rağmen mantık ilkelerinde aykırılığa
sebep olmaktadır:
Gereksiz Kelime Kullanım Örneği
Doğru Kullanım Örneği
Açıklama
Belge geri iade edilmiştir.
Belge iade edilmiştir.
Cümlede “iade” kelimesiyle işlemin belgenin geldiği yere geri gönderildiği ifade
edildiği için “geri” kelimesinin kullanımına gerek yoktur.
Hâlen yürürlükte olan söz konusu Yönetmelik’e göre işlem yapılacaktır.
Yürürlükte olan söz konusu Yönetmelik’e göre işlem yapılacaktır.
“Yürürlükte” kelimesi, günümüzde yönetmeliğin geçerli olduğunu ifade ettiği için
ayrıca “hâlen” kelimesinin kullanımına gerek kalmamıştır.
Başkanlığımız ve Bakanlığınız arasında gerekli yazışma karşılıklı olarak
yapılmıştır.
Başkanlığımız ve Bakanlığınız arasında gerekli yazışma yapılmıştır
“Yazışma” kelimesi, yazı işinin karşılıklı yapıldığı anlamını verdiği için
“karşılıklı” kelimesinin kullanımına gerek kalmamıştır.
C. SİRALAMA HATALARİ, KELIMELERIN YANLİŞ ANLAMDA VE
BIRBIRLERININ YERINE KULLANİMİ (ÇELIŞME-AYKİRİLİK)
Kavramların oluşumundaki öncelik durumu dikkate alınmadan hazırlanan cümlelerde
sıralama hatalarıyla karşılaşılabilmektedir. Yaralanma-ölüm, ihale-satın alma
gibi birbirinin devamı olabilecek süreçler aynı cümle içinde kullanıldığında
sıralamaya dikkat edilmelidir:
Yanlış Kullanım
Doğru Kullanım
Açıklama
Kurumunuzca yürütülecek faaliyetlerin zamanında tamamlanmaması, ölümleri hatta
yaralanmaları sağlayacaktır
Kurumunuzca yürütülecek faaliyetlerin zamanında tamamlanmaması, yaralanmalara
hatta ölümlere sebep olacaktır.
Yaralanma ölüme göre daha fazla olabilecek ve öncelikli bir durum olduğu için
mantıksal bir hata yapılmıştır. Ayrıca olumsuz bir durumun anlatıldığı bir
cümlede herhangi bir kazanım ifade edilmediği için “sağlayacak” kelimesi yerine
“sebep olmak” ifadesinin kullanılması uygun olacaktır.
Birbirlerini çağrıştırması sebebiyle birbirlerinin yerine kullanılan kelimeler
anlatım bozukluğuna sebep olabilmektedir. Özellikle yüklemde olumsuz (neden
olmak, sebep olmak vb.), nötr (oluşturmak, hazırlamak vb.) ve olumlu (sağlamak,
kazandırmak vb.) olarak nitelendirebileceğimiz kelimelerin kullanımında cümlede
verilmek istenen anlam dikkate alınarak tercih yapılmalıdır:
Yanlış Kullanım
Doğru Kullanım
Açıklama
Olayla ilgili resimler ilgili mercilerle paylaşılmıştır.
Olayla ilgili fotoğraflar ilgili mercilerle paylaşılmıştır.
Resim kelimesi, görsel ifadesini anımsatması sebebiyle çoğu zaman fotoğraf
kelimesinin yerine kullanılabilmektedir.
Kurumumuzca yapılan çalışmalar, birçok idarenin iş ve işlemlerinde hızlanmaya
neden olacaktır.
Kurumumuzca yapılan çalışmalar, birçok idarenin iş ve işlemlerinde hızlanma
sağlayacaktır
İş ve işlemlerde hızlanma, olumsuz bir süreç olmayıp bir kazanımdır. Dolayısıyla
cümlenin yüklemi “sağlayacaktır” olmalıdır
Dijital Türkiye (e-Devlet) çalışmaları nedeniyle vatandaşlarımız birçok hizmeti
evinden alabilmektedir.
Dijital Türkiye (e-Devlet) çalışmaları sayesinde vatandaşlarımız birçok hizmete
evinden erişebilmektedir.
e-Devlet üzerinden erişilebilen hizmetler soyut oldukları için “alabilmek”
ifadesi uygun olmayacaktır. Ayrıca vatandaşın uzaktan hizmetlere erişebilmesi
bir kolaylık, olumlu bir süreç olduğu için “sayesinde” kelimesinin kullanılması
uygun olacaktır.
D. CÜMLE ÖGELERININ EKSIKLIĞI VE TAMLAMA KUSURLARİ
Yazılarda sıklıkla tercih edilen sıralı ve birleşik cümlelerde öge eksikliği ile
cümlelerde yer alan bazı tamlamalardaki kusurlar çoğu zaman karşılaşılan bir
anlatım bozukluğuna neden olmaktadır:
Yanlış Kullanım
Doğru Kullanım
Açıklama
İlgi (a)’da kayıtlı yazı ile tarafınızdan görüş talep edilmiş, (özne) İlgi
(b)’de kayıtlı yazı ile ek süre talep etmiştir.
İlgi (a)’da kayıtlı yazı ile tarafınızdan görüş talep edilmiş, Kurumunuz İlgi
(b)’de kayıtlı yazı ile ek süre talep etmiştir.
Özne Eksikliği
İlimizde sele dönüşen yağış sebebiyle 30 aile evsiz (yüklem), çok sayıda çiftçi
mağdur olmuştur.
İlimizde sele dönüşen yağış sebebiyle 30 aile evsiz kalmış, çok sayıda çiftçi
mağdur olmuştur.
Yüklem Eksikliği
Bahse konu cadde üzerinde uyarıcı trafik levhası az sayıda (yüklem), trafik
ışığı ise hiç bulunmamaktadır.
Bahse konu cadde üzerinde uyarıcı trafik levhası az sayıda bulunmakta, trafik
ışığı ise hiç bulunmamaktadır.
Yüklem Eksikliği
Adı geçenin talepleri alınmış ve (nesne) bilgilendirilmiştir.
Adı geçenin talepleri alınmış ve kendisi bilgilendirilmiştir.
Nesne Eksikliği
Belediyemizce söz konusu mahalledeki çalışmalar incelenmiş, (tümleç) gelen
talepler kaydedilmiştir.
Belediyemizce söz konusu mahalledeki çalışmalar incelenmiş, mahalle
sakinlerinden gelen talepler kaydedilmiştir.
Tümleç Eksikliği
Özel (tamlanan) ve Devlet okulları arasında fark yoktur.
Özel okullar ve Devlet okulları arasında fark yoktur.
Ad tamlaması ve sıfat tamlamasının bağlaçla aynı tamlanana bağlanması “Tamlama
Kusuru”na neden olmaktadır.
4. METIN İÇINDE DIKKAT EDILMESI GEREKEN YAZİM KURALLARİ
A. AYRİ YAZİLAN BIRLEŞIK KELIMELER
· Etmek, edilmek, olmak, olunmak yardımcı fiilleriyle kurulan
birleşik fiiller, ilk kelimesinde herhangi bir ses değişmesi, düşmesi veya
türemesi olmadığı durumlarda ayrı yazılır:
arz etmek, ilan etmek, kabul edilmek, not etmek, söz etmek, var olmak, yok etmek
vb.
Ses değişmesi, düşmesi veya türemesi durumu: reddetmek, resmetmek vb.
· Dış, iç, sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve
terimler ayrı yazılır:
ahlak dışı, çağ dışı, kanun dışı, olağan dışı, yasa dışı, yurt dışı, hafta içi,
yurt içi, ardı sıra, peşi sıra, yanı sıra vb.
· Alt, üst, ana, ön, art, arka, yan, karşı, iç, dış, orta,
büyük, küçük, sağ, sol, peşin, bir, iki, tek, çok, çift sözlerinin başa
getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır:
alt kurul, üst taraf, ana bilim dalı, ana dili, ön söz, ön yargı, art niyet,
arka plan, yan etki, karşı görüş, karşı oy, iç tüzük, dış borç, dış hat, orta
nokta, büyük defter, küçük harf, peşin hüküm, bir maddeli, iki anlamlı vb.
B. BITIŞIK YAZİLAN BIRLEŞIK KELIMELER
· Baş sözüyle oluşturulan sıfat tamlamaları bitişik yazılır:
başçavuş, başhekim, başhemşire, başkahraman, başkent, başkomutan, başmüfettiş,
başsavcı, başyazar vb.
· Bir topluluğun yöneticisi anlamındaki başı sözüyle
oluşturulan belirtisiz isim tamlamaları bitişik yazılır:
aşçıbaşı, binbaşı, onbaşı, ustabaşı, yüzbaşı vb.
· Biraz, birçok, birçoğu, birkaç, birkaçı, birtakım,
herhangi, hiçbir, hiçbiri belirsizlik sıfat ve zamirleri de gelenekleşmiş olarak
bitişik yazılır.
· Ev kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır:
aşevi, bakımevi, basımevi, doğumevi, konukevi, orduevi, öğretmenevi, polisevi,
yayınevi vb.
· Hane ve name kelimeleriyle oluşturulan birleşik kelimeler
bitişik yazılır:
Yazıhane, beyanname, kanunname vb.
Not: Hastane, Eczane, Pastane ve Postane sözleri gelenekleşmiş olarak böyle
yazılır.
· “–zede” ile oluşturulmuş birleşik kelimeler bitişik
yazılır:
depremzede, afetzede, selzede, kazazede vb.
· Mevzuatta bitişik geçen veya bitişik olarak tescil
ettirilmiş olan kuruluş adları bitişik yazılır:
İçişleri, Dışişleri, Genelkurmay, Yükseköğretim Kurulu, Açıköğretim Fakültesi,
Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı vb.
C. BAĞLAÇ OLAN DA/DE’NIN YAZİMİ
· Bağlaç olan da/de, kendisinden önceki kelimenin son
ünlüsünün kalınlığı veya inceliğine göre ve ayrı olarak yazılır:
Kamulaştırma sonucunda vatandaş da memnun olmuştur.
· da/de ifadesi, cümleden çıkartıldığında cümle
anlamsızlaşmıyorsa bu durum ifadenin bağlaç olduğunu göstermektedir:
Ayrı yazılan da/de hiçbir zaman ta/te biçiminde yazılmaz:
Malzeme de hizmet de ihaleyle alınacaktır. (hizmet te değil)
· Da/de bağlacını kendisinden önceki kelimeden kesme ile
ayırmak yanlıştır:
Başkanlığımız da bilişim sistemleri kullanmaktadır. (Başkanlığımız’da değil)
· Ya sözüyle birlikte kullanılan da ayrı yazılır:
Uzlaşma ya da süre uzatımı talep edilecektir. (yada değil)
D. BÜYÜK HARFLERIN KULLANİLDİĞİ YERLER
Cümleler büyük harfle başlamalıdır. Cümlelerin başında büyük harfin kullanımına
ilişkin ortaya çıkan bazı ihtilaflı durumlar şöyledir:
· İki noktadan sonra gelen cümleler büyük harfle başlar:
Resmî yazı öğrenci karnesi gibidir: Yazıyı hazırlayan kamu personelinin ve
yazının sahibi idarenin kalitesini ve başarısını muhatabına yansıtır.
Not: İki noktadan sonra cümle ve özel ad niteliğinde olmayan örnekler sıra
landığında bunlar büyük harfle başlamaz:
Söz konusu listede yer alacak malzemeler: kalem, silgi, cetvel
· Rakamla başlayan cümlelerde rakamdan sonra gelen kelime
özel ad değilse büyük harfle başlamaz:
2022 yılında yerli otomobilin seri üretimi başlamış olacaktır.
· Örnek niteliğindeki kelimelerle başlayan cümlede de ilk
harf büyük yazılır:
Masa, sandalye ve kitaplık gibi birçok eşyanın satın alınması gerekmektedir.
Özel adlar büyük harfle başlar:
· Kişi adlarıyla soyadları büyük harfle başlar (Resmî
yazışmalarda soyadı tamamen büyük yazılır.). Kişi adlarından önce ve sonra gelen
ünvanlar, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar da büyük harfle başlar:
Ali YILMAZ, Prof. Dr. Aziz SANCAR, Bakan Mehmet ŞİMŞEK, Zeynep Hanım vb.
· Cümle içinde özel adın yerine kullanılan makam veya ünvan
sözleri büyük harfle başlar:
Konuk heyet Vali tarafından ağırlanmıştır.
· Millet, boy, dil ve lehçe adları büyük harfle başlar:
Alman, Japon, Rus, Türk; Kazak, Tatar; Türkçe, Rusça, Arapça; Oğuzca, Tatarca,
vb.
· Devlet adları büyük harfle başlar:
Türkiye Cumhuriyeti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Azerbaycan, Amerika Birleşik
Devletleri vb.
· Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını bildiren
sözler büyük harfle başlar:
Müslümanlık, Müslüman; Hristiyanlık, Hristiyan; Musevilik, Musevi; Budizm,
Budist; Hanefilik, Hanefi; Katoliklik, Katolik vb.
· Yer adları (kıta, bölge, il, ilçe, köy, semt vb.) büyük
harfle başlar:
Afrika, İç Anadolu, İstanbul, Ürgüp, Akçaköy, Kızılay, Sarıyer vb.
Not: Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde, köy vb. sözler
küçük harfle başlar:
Konya ili, Etimesgut ilçesi, Uzungöl beldesi, Beşkonak köyü vb.
· Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen
mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak kelimeleri büyük harfle başlar:
Göksu Mahallesi, Karaköy Meydanı, Atatürk Bulvarı, İzzet Baysal Caddesi, Akdeniz
Sokağı vb
· Yapı adlarının (Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt
vb.) bütün kelimeleri büyük harfle başlar:
Dolmabahçe Sarayı, Çankaya Köşkü, Horozlu Han, Alanya Kalesi, Galata Köprüsü,
Beyazıt Kulesi, Zafer Abidesi vb.
· Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük harfle
başlar:
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü, Devlet
Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü, Milli Kütüphane, Çankaya Lisesi, ABCÇ Yazılım,
Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Türk Dili
ve Edebiyatı Bölümü vb.
· Mevzuat adlarının her kelimesi büyük harfle başlar:
Gümrük Kanunu, Gümrük Yönetmeliği, 652 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı vb.
· Kurum, kuruluş, kurul, merkez, bakanlık, üniversite,
fakülte, bölüm, kanun, tüzük, yönetmelik ve makam sözleri aslı yerine
kullanıldığında büyük harfle başlar:
Türkiye Büyük Millet Meclisi her yıl 1 Ekim’de toplanır. Bu yıl ise Meclis, yeni
döneme erken başlayacaktır.
2876 sayılı Kanun bu yıl yeniden gözden geçirilmektedir.
Yazarlara ödenecek telif ücreti, Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği’ne göre
düzenlenmektedir. Yapılan işlem Yönetmelik’in 4’üncü maddesine aykırı
düşmektedir.
· Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin (tablo, heykel,
beste vb.) her kelimesi büyük harfle başlar:
Safahat, Türk Dili, Resmî Gazete, Kaplumbağa Terbiyecisi, İstiklal Marşı vb.
Not: Özel adlarda yer alan kelimelerin ilk harfleri büyük yazıldığında “ve”,
“ile”, “veya” sözleri küçük harfle yazılır:
Destek Hizmetleri, Tasfiye İşleri ve Döner Sermaye Genel Müdürlüğü
Orta Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü
Geçici veya Belirli Süreli İşlerde İş Sağlığı ve Güvenliği Hakkında Yönetmelik
vb.
· Özel adın tamamı büyük yazıldığında “ve”, “ile”, “veya”
büyük harfle yazılır:
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA vb.
· Ulusal, resmî ve dinî bayramlarla anma ve kutlama
günlerinin adları büyük harfle başlar:
Cumhuriyet Bayramı, Ramazan Bayramı, Miraç Kandili, Öğretmenler Günü, 14 Mart
Tıp Bayramı vb.
· Özel adlardan türetilen bütün kelimeler büyük harfle
başlar:
Türklük, Türkçülük, Türkçe, Avrupalı, Avrupalılaşmak, Asyalılık, Konyalı vb.
· Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle
başlar:
29 Mayıs 1453 Salı günü, 29 Ekim 1923, 28 Aralık 1982’de göreve başlamıştır.
Lale Festivali 25 Haziran’da başlayacaktır.
Not: Para birimleri büyük harfle başlamaz: lira, kuruş, avro, dinar, dolar,
liret vb.
E. KİSALTMALARİN YAZİMİ
· Kuruluş ve ülke adlarının kısaltmaları her kelimenin ilk
harfinin büyük ve nokta konulmadan yazılmasıyla yapılır:
TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), TDK (Türk Dil Kurumu), ABD (Amerika
Birleşik Devletleri) vb.
· Bazı kısaltmalarda ise kısaltmanın akılda kalabilmesi için
yeni bir kelime oluşturma amacı güdülür:
BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi), TİGEM (Tarım İşletmeleri
Genel Müdürlüğü), TÖMER (Türkçe Öğretim Merkezi) vb.
· Gelenekleşmiş olarak Türkiye Cumhuriyeti kısaltması T.C.
şeklinde yazılır. Bunun dışında tamamı büyük harfle yapılan kısaltmalarda
noktalama işareti kullanılmaz: T.B.M.M. (TBMM)
· Ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmaları kullanılır:
m (metre), kg (kilogram), cm² (santimetrekare)
· Kuruluş ve ülke adları dışında kalan kelime veya kelime
gruplarının kısaltılmasında, ilk harfle birlikte kelimeyi oluşturan temel
harfler dikkate alınır.
Kısaltılan kelime veya kelime grubu; özel ad, ünvan veya rütbe ise ilk harf
büyük; cins isim ise ilk harf küçük olur: İng. (İngilizce), Kocatepe Mah.
(Mahallesi), Maçka Sok. (Sokağı), Prof. (Profesör), Dr. (Doktor), Av. (Avukat),
Alb. (Albay), Gen. (General), çev. (çeviren) vb.
F. KİSALTMALARA GETIRILEN EKLERIN YAZİMİ
· Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde
kelimenin okunuşu esas alınır:
cm’yi, kg’dan, mm’den vb.
· Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde ise
kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır:
CB’den, TDK’den, THY’de, TRT’den, TL’nin vb.
· Kısaltması büyük harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi
okunan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu esas alınır:
ASELSAN’da, BOTAŞ’ın, NATO’dan, UNESCO’ya vb.
Not 1: Numaranın kısaltması da kelime gibi okunduğundan ek, okunuşa göre
getirilecektir:
No.lu, No.suz
Not 2: Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler
kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek noktadan ve üs işaretinden sonra,
kelimenin veya üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır:
vb.leri, Alm.dan, İng.yi; cm³e vb.
G. İKILEMELERIN YAZİMİ
· İkilemeler ayrı yazılır:
adım adım, çeşit çeşit, enine boyuna, kırk elli (yıl), üç beş (kişi), yüz yüz
elli (yıllık) vb.
· İsim durum ekleri ve iyelik ekiyle yapılan ikilemeler de
ayrı yazılır:
baş başa, iç içe, yan yana, baştan başa, elden ele, günden güne, yıldan yıla,
başa baş, bire bir (ölçü), ardı ardına, günü gününe vb.
H. SAYİLARİN YAZİLİŞİ
· Sayılar harflerle de yazılabilir:
dört kardeş, haftanın beşinci günü vb. Buna karşılık saat, para tutarı, ölçü,
istatistik verilere ilişkin sayılarda rakam kullanılır: 11.00’de, 1.500.000
lira, 25 kilogram, 150 kilometre, 1.250.000 kişi vb.
· Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır:
iki yüz, üç yüz altmış beş, bin iki yüz elli bir vb.
· Para ile ilgili işlem ve senet, çek vb. ticari belgelerde
geçen sayılar bitişik yazılır:
650,35 (altıyüzelliTL,otuzbeşkr).
· Yüzde ve binde işaretleri yazılırken sayılarla işaret
arasında boşluk bırakılmaz:
%25, %50 vb.
· Sayılarda kesirler virgülle ayrılır:
15,2 (15 tam, onda 2), 5,26 (5 tam, yüzde 26) vb.
· Sıra sayıları yazıyla veya rakamla gösterilebilir. Rakamla
gösterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra
kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır:
15., 56., XX.; 15`inci, 56`ncı, XX’nci, XXX’uncu vb.
· Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir:
2`şer değil ikişer, 9`ar değil dokuzar, 100’er değil yüzer vb.
· Bayağı kesirlere getirilecek ekler alttaki sayı esas
alınarak yazılır:
4/8’i (dört bölü sekizi), 1/2’si (bir bölü ikisi) vb.
I. DÜZELTME İŞARETININ (^) KULLANİMİ
Yazılarda çoğunlukla karıştırılan veya yanlış bilinen konulardan birisi de genel
kullanımda “şapka” (^) olarak bilinen ve sesli harflere getirilen “düzeltme
işareti”nin kullanımıdır. Söz konusu işaretin kullanım özellikleri şöyledir:
· Yazılışları aynı, anlamları ve söylenişleri ayrı olan
kelimeleri ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine konur:
adet (sayı)
âdet (gelenek, alışkanlık)
alem (bayrak)
âlem (dünya, evren)
hal (sebze, meyve vb. satılan yer)
hâl (durum, vaziyet)
hala (babanın kız kardeşi)
hâlâ (henüz)
şura (şu yer)
şûra (danışma kurulu)
· Nispet ekinin, belirtme durumu ve iyelik ekiyle karışmasını
önlemek için kullanılır:
Türk askeri ve askerî okul, İslam dini ve dinî bilgiler, fizik ilmi ve ilmî
tartışmalar, Atatürk’ün resmi ve resmî tören vb.
Not: Nispet eki alan kelimelere Türkçe ekler getirildiğinde düzeltme işareti
olduğu gibi kalır:
millîleştirmek, millîlik, resmîleştirmek, resmîlik vb.
J. NOKTALAMA İŞARETLERININ KULLANİMİ
Cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek, okumayı ve anlamayı
kolaylaştırmak, sözün vurgu ve ton gibi özelliklerini belirtmek üzere noktalama
işaretleri kullanılır.
Noktalama işaretlerinden nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta,
tırnak, ayraç ve kesme işaretleri ait oldukları kelimelere bitişik olarak
yazılır ve kesme dışındaki işaretlerden sonra bir harf boşluğu ara verilir.
Yazılarda sıklıkla ikilemde kalınan nokta, iki nokta, virgül, noktalı virgül, üç
nokta, tırnak, tek tırnak, köşeli ayraç, yay ayraç ve kesme işaretinin kullanımı
detaylandırılmıştır.
i.Noktanın Kullanımı (.)
· Cümlenin sonunda kullanılır:
Söz konusu çalışmalar en kısa sürede tamamlanacaktır.
· Bazı kısaltmaların sonunda kullanılır:
Alb. (albay), Dr. (doktor), Sok. (sokak), s. (sayfa), vb. (ve başkası ve
benzeri, ve benzerleri, ve bunun gibi), Alm. (Almanca), Ar. (Arapça), İng.
(İngilizce) vb.
· Sayılardan sonra sıra bildirmek için kullanılır:
3. (üçüncü), 5. madde, XV. bölüm, 2. Cadde vb.
Not: Arka arkaya sıralandıkları için virgülle veya çizgiyle ayrılan rakamlardan
yalnızca sonuncu rakamdan sonra nokta kullanılır:
3, 4 ve 7. maddeler; XII – XIV. yüzyıllar arasında vb.
· Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için
kullanılır:
Toplantının 09.45’te yapılması planlanmaktadır.
ii.Virgülün Kullanımı (,)
· Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime
gruplarının arasında kullanılır:
Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve Yönetmelikler dikkate alınarak işlem
yapılmaktadır.
· Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır:
Çalışmalar planlanmış, projeler hazırlanmış ve süreç tamamlanmıştır.
· Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek
için kullanılır:
Bakanlığımız, söz konusu iş ve işlemlere ilişkin tespit, denetim ve rehberlik
çalışmaları gerçekleştirerek vatandaşın sorunlarının hızla çözülmesi amacıyla
çalışmalar yürütmektedir.
· Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime veya kelime
gruplarıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek ve anlam
karışıklığını önlemek için kullanılır:
Yöneticinin, izin işlemleri ile ilgili onayı alınmaktadır. (Burada virgül
kullanılmadığı takdirde yöneticiye ait izin işlemleri anlamı çıkmaktadır.)
· Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül
kullanılmaz. Ancak metin içinde art arda gelen zarf-fiil eki almış kelimelerden
sonra virgül kullanılır:
Faaliyetler belirlenen program doğrultusunda ilerlemekte olup iş süreçlerinde
aksaklıklara izin verilmemektedir.
Kurumumuz süreçle ilgili gerekli işlemleri gerçekleştirmiş olup, tarafınıza
ayrıca bilgilendirme yapılarak çalışmalar sonuçlandırılmış olacaktır.
Virgülün kullanımında ihtilafa sebep olan bazı durumlar aşağıda yer almaktadır:
• Metin içinde ve, veya, yahut bağlaçlarından önce de sonra da virgül
kullanılmaz.
• Tekrarlı bağlaçlardan (hem…hem de, ya…ya, ne…ne) önce ve sonra virgül
kullanılmaz.
• Cümlede pekiştirme ve bağlama görevinde kullanılan da/de bağlacından sonra
virgül kullanılmaz.
• Şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül kullanılmaz.
iii.Noktalı Virgülün Kullanımı (;)
· Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları
birbirinden ayırmak için kullanılır:
Türkiye, İngiltere, Azerbaycan; Ankara, Londra, Bakü.
· Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri
birbirinden ayırmak için kullanılır:
Yapılan incelemelerde kalem, silgi ve defter alınmadığı anlaşılmış; söz konusu
malzemenin tedariki, dağıtımı ve kullanımı için çalışmalar başlatılmıştır.
· İkiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan
cümlelerde özneden sonra noktalı virgül kullanılabilir:
Kurumumuz; çalışanlarını, huzurlu iş ortamını önemsediği kadar yürütmüş olduğu
faaliyetlerin kalitesini artırmaya yönelik çalışmaları da göz ardı etmemektedir.
iv.İki Nokta Kullanımı (:)
Kendisiyle ilgili örnek, açıklama veya maddelemede bulunulacak cümlenin sonunda
kullanılır:
Demirbaş listesine kayıtlı malzemeler şöyledir: masa, sandalye, bilgisayar,
tablo.
Aşağıda noktalama işaretleri sıralanmaktadır:
a) Nokta
b) Virgül
c) Soru İşareti
v.Üç Nokta (…) ve Kısa Çizgi (-) Kullanımı
· Alıntılarda başta, ortada ve sonda alınmayan kelime veya
bölümlerin yerine (…) kullanılır:
Yönetmelik’in 1’inci maddesinde yer alan “… güvenli elektronik imza kullanılarak
elektronik ortamda veya… resmî yazışmalara ilişkin kuralları belirlemek…”
ifadeleri çalışmanın amacını ortaya koymaktadır.
· ve, ile, ila, …-den …-e anlamlarını vermek için kelimeler
veya sayılar arasında (-) kullanılır:
Aydın-İzmir yolu, Türk-Alman ilişkileri, Ural-Altay dil grubu, Fen-Edebiyat
Fakültesi, 09.30-10.30, vb.
vi.Tırnak (“ “) ve Tek Tırnak (‘ ’) Kullanımı
· Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan
sözler tırnak içine alınır:
Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 1’inci
maddesinin ikinci fıkrasında “Bu Yönetmelik, bütün kamu kurum ve kuruluşlarını
kapsar.” hükmü bulunmaktadır.
Not: Tırnak içindeki alıntının sonunda bulunan işaret (nokta, soru işareti,
ünlem işareti vb.) tırnak içinde kalır:
“Söz konusu iş ve işlemler tarafınızca yapılacaktır.” denilmektedir.
· Özel olarak vurgulanmak istenen sözler tırnak içine alınır:
Yeni bir “belge yönetimi” anlayışı ortaya çıkmıştır.
· Cümle içinde eserlerin ve yazıların adları ile bölüm
başlıkları tırnak içine alınır:
“Elektronik İmza Kanunu”na uygunluk değerlendirilmiştir.
“Yazım Kuralları” bölümünde bazı uyarılara yer verilmiştir.
· Tırnak içinde verilen cümlenin içinde yeniden tırnağa
alınması gereken bir sözü, ibareyi belirtmek için kullanılır:
“Söz konusu Yönetmelik’in 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ‘Bu
Yönetmelik, bütün kamu kurum ve kuruluşlarını kapsar.’ hükmü gereğince idareler
söz konusu kurallara uymak zorundadır.”
Not: Cümle içinde özel olarak belirtilmek istenen sözler, kitap ile dergi adları
ve başlıkları tırnak içine alınmaksızın eğik yazıyla da gösterilebilir:
Söz konusu tebliğ, Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Not: Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti
kullanılmaz:
“Devlet Memurları Kanunu”na, “Resmî Gazete”ye
vii.Yay Ayraç ( ) ve Köşeli Ayraç [ ] Kullanımı
· Cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek
bilgiler için kullanılır. Yay ayraç içinde bulunan ve yargı bildiren
anlatımların sonunda uygun noktalama işareti kullanılır:
Yürütülen işlemler çalışma takviminde belirtilen sürede (yıl sonuna kadar)
tamamlanmış olacaktır.
Not: Özel veya cins isme ait ek, ayraçtan önce yazılır:
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğinin (Destek ve Mali Hizmetler Genel
Müdürlüğü)
Not: Alıntılarda, alınmayan kelime veya bölümlerin yerine kullanılan üç nokta,
yay ayraç içine alınabilir.
· Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay
ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır:
“Eğitim Planı” [Hizmet içi (28-29 Ocak 2019)] tamamlanmıştır.
viii.Kesme İşaretinin Kullanımı (’)
· Şahıs, eser ve yaşanmış olay gibi özel adlara getirilen
iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır:
Kurtuluş Savaşı’nı, Türkiye’mizin, Alman’sınız, Türk’üm, Türkiye’deki, Çanakkale
Boğazı’nın, Sait Halim Paşa Yalısı’ndan, Resmî Gazete’de, Gümrük Kanunu’nun,
Gümrük Yönetmeliği’nde, vb.
· Belli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde büyük
harfle yazılan kanun, tüzük, yönetmelik sözlerinin ek alması durumunda kesme
işareti kullanılır:
Bu Kanun’un 17. maddesinin ikinci fıkrası… Yukarıda adı geçen Yönetmelik’in
2’nci maddesine göre… vb.
· Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına
gelen ekler kesmeyle ayrılmaz:
Cumhurbaşkanlığına, Türkiye Büyük Millet Meclisine, Ticaret Bakanlığına, Türkiye
Petrolleri Anonim Ortaklığına, Danışma Kurulundan, Türkiye Büyük Millet
Meclisinin 112’nci Birleşiminin 2’nci Oturumunda vb.
Not 1: Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen
diğer ekler kesmeyle ayrılmaz:
Türklük, Türkleşmek, Türkçü, Türkçülük, Türkçe, Müslümanlık, Hristiyanlık,
Avrupalı, Avrupalılaşmak, Konyalı, Mehmetler, Türklerin, Türklüğün,
Türkleşmekte, Türkçenin, Müslümanlıktan vb.
Not 2: Kişi adlarından sonra gelen saygı ve ünvan sözlerine getirilen ekleri
ayırmak için kullanılır:
Ali Bey’e, Ticaret Bakanı’na vb.
· Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır:
TBMM’nin, TDK’nin, BM’de, ABD’de, TV’ye vb.
· Sayılara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır:
1985’te, 8’inci madde, 2’nci kat; 7,65’lik, 9,65’lik, 657’yle vb.
· Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri
ayırmak için kullanılır:
Başvurular 17 Aralık’a kadar sürecektir.
1919 senesi Mayıs’ının 19’uncu günü Samsun’a çıkmıştır.
27 Kasım 2019 Cuma’ya kadar raporun tamamlanması gerekmektedir.
III. YAZIŞMALARDA SIKLIKLA YANLIŞ KULLANILAN KELİMELER
Yanlış
Doğru
Yanlış
Doğru
Acenta
Acente
Milletler arası
Milletlerarası
Alt yapı
Altyapı
Muhattap
Muhatap
Ardarda
Art arda
Mütevazi
Mütevazı
Askari
Asgari
Mühled
Mühlet
Asvalt
Asfalt
Mütahit
Müteahhit
Ahçı, Aşcı
Aşçı
Nufüs
Nüfus
Ayrıyeten, Ayrıyetten
Ayrıca
Olağan üstü
Olağanüstü
Azerbeycan
Azerbaycan
Orjinal
Orijinal
Baş hekim
Başhekim
Ortadoğu
Orta Doğu
Bir biri
Birbiri
Öğe
Öge
Bir çok
Birçok
Parağraf
Paragraf
Bir kaç
Birkaç
Parakende
Perakende
Birşey
Bir şey
Personeller
Personel
Bir takım
Birtakım
Proğram
Program
Bu gün
Bugün
Provakasyon
Provokasyon
Burda
Burada
Rakkam
Rakam
Deyinmek
Değinmek
Satınalma
Satın alma
Derc etmek
Dercetmek
Sebeb
Sebep
Diyaspora
Diaspora
Sevketmek
Sevk etmek
Direk
Direkt
Seyehat
Seyahat
Döküman
Doküman
Sezeryan
Sezaryen
Döndermek
Döndürmek
Suç üstü
Suçüstü
Entellektüel
Entelektüel
Şifai
Şifahi
Erezyon
Erozyon
Sözkonusu
Söz konusu
Evraklar
Evrak
Sipiker
Spiker
Fesih etmek
Feshetmek
Şöför
Şoför
Göz altı
Gözaltı
Tahüt
Taahhüt
Gece kondu
Gecekondu
Taktir
Takdir
Harfiyat
Hafriyat
Tasviye
Tasfiye
Hastahane
Hastane
Tastik
Tasdik
Herbiri
Her biri
Tekrardan
Tekrar
Her hangi
Herhangi
Tebli
Tebliğ
Herşey
Her şey
Tebellü
Tebellüğ
Hizmetiçi
Hizmet içi
Tensib
Tensip
Hukuğu
Hukuku
Tesbit
Tespit
İnsiyatif
İnisiyatif
Teşfik
Teşvik
İşbirliği
İş birliği
Taşaron
Taşeron
İtibariyle
İtibarıyla
Unvan
Ünvan
İzalasyon
İzolasyon
Ultimatom, Ültümaton
Ültimatom
Kayıt etmek
Kaydetmek
Ünüverste, Ünversite
Üniversite
Klavuz
Kılavuz
Uslup
Üslup
Kırahathane, Krathane
Kıraathane
Üzre
Üzere
Kominikasyon, Komünükasyon
Komünikasyon
ve ya
veya
Küsür
Küsur
yada
ya da
Laboratuar, Labratuvar, Labaratuar
Laboratuvar
Yalnış
Yanlış
Lağv etmek
Lağvetmek
Yanlız
Yalnız
Mataryel
Materyal
Yasadışı
Yasa dışı
Mebla
Meblağ
Yeralmak
Yer almak
Metod, Method
Metot
Yövmiye
Yevmiye
Mevzuatlar
Mevzuat
Yurtiçi
Yurt içi
Mezkür, Meskür
Mezkûr
Yurtdışı
Yurt dışı
Yükseköğrenim, Yüksek öğretim
Yükseköğretim
