15.04.2026 121178227 Tunus ve Arnavutluk için İGV tahsilatı ve tedarikçi beyanlarının kendi mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmesi
T.C.
TİCARET BAKANLIĞI
Uluslararası
Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü
Sayı : E-16934678-163.01.02-00121178227
Konu : Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyon
Sistemi – İGV Uygulaması – Tunus ve
Arnavutluk
15.04.2026
/ 121178227
DAĞITIM
YERLERİNE
İlgi : Ankara
Gümrük Müşavirleri Derneğinin 03.04.2026 tarihli ve 529 sayılı yazısı.
Ankara
Gümrük Müşavirleri Derneği’nden alınan İlgi’de kayıtlı yazıda özetle; 1 Nisan
2026 tarihi ve sonrasında Avrupa Birliği (AB) ülkelerinden A.TR dolaşım belgesi
ve tedarikçi beyanı eşliğinde ithal edilen Tunus ve Arnavutluk menşeli eşya
için ilave gümrük vergisi (İGV) muafiyeti uygulanıp uygulanmayacağı
sorulmaktadır.
İthalatta
İlave Gümrük Vergisi uygulanmasına ilişkin mevzuat İthalat Genel Müdürlüğünce
hazırlanıp yayımlanmakta; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 447 nci maddesine uygun olarak sözkonusu
mevzuatın gümrüklerde uygulanmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi
hususlarında ise Gümrükler Genel Müdürlüğü yetkili bulunmaktadır.
Diğer
taraftan; 3351 sayılı Karar’ın Avrupa Birliği’nden A.TR dolaşım belgesi
eşliğinde gelen eşyadan İGV tahsiline ilişkin 2 nci maddesinin ikinci
fıkrasında; “Ekli tablolarda yer alan ve A.TR dolaşım belgesi eşliğinde
ithal edilen Avrupa Birliği ve Türk menşeli olmayan eşyadan “Diğer
Ülkeler” sütununda belirtilen oran üzerinden ilave gümrük vergisi alınır.
Ancak, Türkiye`nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir
çapraz menşe kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli eşyadan tercihli
menşeinin tevsiki halinde ilave gümrük vergisi alınmaz.” denilmiştir.
Madde
lafzında da belirtildiği üzere; AB veya Türkiye menşeli olmayan bir eşyadan
AB’den Gümrük Birliği kapsamında A.TR dolaşım belgesi eşliğinde ithal
edildiğinde İGV alınmaması aşağıda belirtilen üç koşulun birlikte
sağlanmasına bağlıdır:
1. Menşe
ülke ile Türkiye’nin serbest ticaret anlaşmasının (STA) bulunması,
2. İlgili
STA’nın bir çapraz menşe kümülasyonu çerçevesinde işletilmesi,
3. Eşyanın
tercihli menşeinin tevsik edilmesi.
Arnavutluk
ve Tunus açısından madde metninde belirtilen şartların karşılanıp karşılanmadığına
bakıldığında; ilk koşulun her iki ülke tarafından da karşılandığı
görülmektedir.
Arnavutluk
bakımından; Türkiye – Arnavutluk STA 1 Ocak 2026 tarihinden bu yana ikili
kümülasyon çerçevesinde işletildiğinden ikinci koşul karşılanmamakta ve ayrıca
menşe tevsiki aranmasına gerek olmadan 10791 sayılı Karar’la ihdas edilen “Geçici Madde 2”nin geçerlilik tarihinin
sona erdiği 1 Nisan 2026 tarihi itibarıyla AB’den A.TR dolaşım belgesi eşliğinde
ithal edilen Arnavutluk menşeli eşyadan İGV tahsil edilmesinin icap ettiği
düşünülmektedir.
Tunus
bakımından; Türkiye – Tunus STA kapsamında 1 Nisan 2026 itibarıyla çapraz
kümülasyonun mümkün olduğu tek STA ülkesi Mısır’dır. 3351 sayılı Karar’ın 2 nci
maddesinin ikinci fıkrası, AB’den Gümrük Birliği çerçevesinde yapılan ithalat
işlemlerine özgü bir madde olduğundan, üçüncü koşuldan da anlaşılacağı üzere,
ikinci koşulda belirtilen çapraz kümülasyona AB’nin de dahil olması
gerekmektedir. Türkiye – Tunus – AB arasında 1 Ocak 2026 tarihinden bu yana
çapraz kümülasyon uygulanamadığından İGV uygulamaları bakımından Tunus’un da
ikinci koşulu karşılamadığı görülmektedir.
Diğer bir
deyişle; Arnavutluk ve Tunus menşeli ürünler, 3351 sayılı Karar’ın 2 nci
maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen ikinci koşulu halihazırda
sağlamadığından, üçüncü koşul olan menşe tevsikine dair ayrıca bir
değerlendirme yapılmasına ihtiyaç duyulmamaktadır.
Öte yandan,
İlgi’de kayıtlı yazıda tedarikçi beyanlarının kullanımına dair ileri sürülen
bazı hususların açıklığa kavuşturulmasında yarar görülmüştür:
AB ile
Gümrük Birliği kapsamı ticaretimiz serbest dolaşım ilkesine dayandığından, 1/95
sayılı Ortaklık Konseyi Kararı’nın ticaret politikası önlemlerine ilişkin 47
nci maddesinde belirtilen durumlar hariç olmak üzere AB’den A.TR dolaşım
belgesi eşliğinde gelen eşya için menşe tevsiki aranmamaktadır.
Hem Türkiye
hem de AB ile aynı menşe kurallarına dayanan STA’ları bulunan ülkeler ile çapraz
menşe kümülasyonu uygulanabilmesi amacıyla, 2006/10895 sayılı Türkiye
ile Avrupa Topluluğu Arasında Oluşturulan Gümrük Birliği`nin Uygulanmasına
İlişkin Esaslar Hakkında Karar’ın Beşinci Bölümü hükümlerine uygun olarak
anılan Karar’ın Ek-VI/Ek-VII’sinde bulunan tedarikçi beyanı/uzun dönem
tedarikçi beyanı ile tercihli menşe kurallarına göre eşyanın ilgili STA ülkesi
menşeli olduğu kanıtlanabilmektedir.
Halihazırda,
gümrük mevzuatımızda 3351 sayılı Karar’ın 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında
belirtilen “eşyanın tercihli menşeinin tevsiki” koşulunu karşılayabilecek
yukarıda belirtilen “tedarikçi beyanı”
dışında başka bir belge bulunmadığından; tedarikçi beyanı, 3351 sayılı Karar’ın
2 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen 3.koşulu sağlamak için kullanılan
bir belge halini almıştır.
Tedarikçi
beyanının tabi olduğu mevzuat doğrudan AB gümrük mevzuatından kaynaklanmakta ve
ülkemiz açısından bağlayıcılığı Gümrük Birliği’nin işleyişine ilişkin esasları
belirleyen ve “Köprü Mevzuat” olarak
da adlandırılan Türkiye – AB Gümrük İşbirliği Komitesi’nin (GİK) 1/2006 sayılı
Kararı’na ve bu Karar’a istinaden yayımlanan 2006/10895 sayılı Karar’a
dayanmaktadır.
Bu
çerçevede, tedarikçi beyanlarının geçerliliğine dair yapılacak
değerlendirmelerin kendi mevzuatı dahilinde ve belgenin asıl kullanım amacı
olan AB ile çapraz kümülasyonun uygulanabilirliği esas alınarak somut olay
bazında yapılmasının daha uygun olacağı mütalaa edilmektedir.
Buna
ilaveten, İlgi’de kayıtlı yazıda atıfta bulunulan “geçirgenlik” uygulaması, 20/12/2025 tarihli ve 33113 sayılı Resmî
Gazete`de yayımlanan Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair
Bölgesel Konvansiyon Ortak Komitesinin 1/2023 Sayılı Kararı Kapsamı Tercihli
Menşe Kuralları Hakkında Yönetmeliğin 58 inci maddesinde düzenlenmiştir.
Madde metninde; “(1) 2012 kurallarına göre Ek V`te yer alan
kümülasyonun mümkün olduğu Taraf ülkelerden biri menşeli kabul edilen ve
Armonize Sistemin 1 inci, 3 üncü, 16 ncı (işlenmiş balıkçılık ürünleri
bakımından) ve 25 ilâ 97 nci Fasıllarında yer alan eşya, 10 uncu madde
kapsamında menşe kümülasyonuna tabi tutulabilir. (2) Birinci fıkrada
belirtilen menşe kümülasyonunun uygulanabilmesi için eşyanın, 2012 kurallarına
ilişkin mevzuat hükümlerine uygun olarak düzenlenmiş veya hazırlanmış bir menşe
ispat belgesi eşliğinde ithal edilmiş olması ve 10 uncu maddenin
uygulanmasıyla elde edilen ürünlerin ihracat tarihinde 36 ncı maddede
belirtilen belge saklama süresinin sona ermemiş olması gerekir.” denilmiştir.
İncelenmesinden
de görüleceği üzere, geçirgenlik hükmünün işletilebilmesi için ilgili eşyanın
2012 kurallarına göre ithal edilmiş olması gerekmektedir. Buna göre, Türkiye
ile Tunus ve Arnavutluk arasında halihazırda 2012 kuralları geçerli olduğundan
Türkiye’den AB’ye Gümrük Birliği kapsamında A.TR dolaşım belgesi eşliğinde
ihraç edilen ve bunun öncesinde Türkiye’ye 2012 kurallarına göre geçerli bir
menşe ispat belgesi eşliğinde ithal edilmiş olan Tunus ve Arnavutluk menşeli
eşya için Türkiye’deki tedarikçileri AB’de geçirgenlik hükmünün
işletilmesi amacıyla tedarikçi beyanı düzenleyebilecektir.
Bakanlığımızca
yayımlanan “Türkiye PEM Matrisi”nde
de gösterildiği üzere; AB ile Tunus ve Arnavutluk sırasıyla 1 Mart 2025 ve 1
Ocak 2025 tarihlerinden itibaren tedricen ve 1 Ocak 2026 itibarıyla ise kesin
olarak yalnızca 2023 kurallarını uygulamaya başlamıştır.
AB’deki
tedarikçilerin Türkiye’ye A.TR dolaşım belgesi eşliğinde ihraç edilen Tunus ve
Arnavutluk menşeli eşyaya ilişkin tedarikçi beyanı düzenleyebilmeleri için bu
eşyanın AB’ye 2012 kurallarına göre ithal edilmiş olması gerekmektedir.
8 Ağustos
2025 tarihli ve 2025/1728 sayılı Komisyon Uygulama Tüzüğü ile Birlik Gümrük
Kodu Uygulama Tüzüğü’ne (Union Customs Code Implementing Act) getirilen
değişiklikler neticesinde, 2012 ve 2023 kurallarının eş anlı uygulanabildiği
geçiş döneminin son günü olan 31 Aralık 2025 tarihi ve öncesinde düzenlenen ve
üzerinde hangi kural setine göre düzenlendiği belirtilmemiş olan tedarikçi
beyanlarının kendiliğinden 2012 kurallarına göre düzenlenmiş sayılacağı hükme
bağlanmıştır. 1 Ocak 2026 tarihi ve sonrasında AB ile Arnavutluk ve Tunus
arasında yalnızca 2023 kuralları geçerli olduğundan; bu tarih sonrasında AB’de
Arnavutluk ve Tunus menşeli ürünlere ilişkin düzenlenebilecek tedarikçi
beyanlarının geçerli addedilebilmesi için beyanın 2012 kurallarına göre
düzenlendiğinin beyan metninde özellikle belirtilmesi gerekmektedir.
Geçirgenlik
hükmü ve tedarikçi beyanına ilişkin mevzuat birlikte değerlendirildiğinde;
AB’deki tedarikçilerin 1 Ocak 2026 öncesinde AB’ye 2012 kurallarına göre
ithal edilmiş olan Arnavutluk ve Tunus menşeli ürünler için Türkiye’deki
alıcılarına 1 Ocak 2026 sonrasında da ilgili eşyanın AB’ye ithali
esnasında düzenlenen menşe ispat belgesine dayanarak belge saklama süresi olan
3 yıl dolana dek tedarikçi beyanı verebilecekleri; sözkonusu ürünlerin 2023
kurallarına göre AB’ye ithal edilmiş olması halinde ise 1 Ocak 2026 ile ilgili
ülke (Tunus/Arnavutluk) ile Türkiye arasındaki STA tadilatının yürürlüğe
girdiği tarihe kadar Türkiye’deki alıcılarına tedarikçi beyanı veremeyecekleri mülahaza
edilmektedir.
Aynı
zamanda; ülkemiz ile Tunus ve Arnavutluk arasındaki STA`ların
Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon`un en
güncel haline atıfla tadil edilmesine dair gerekli yasal süreçler yakından
takip edilmektedir.
Yukarıda
belirtilen açıklamalar çerçevesinde, İGV tahsilatına ilişkin yapılacak
değerlendirmelerin İGV mevzuatının temelini oluşturan 3351 Karar’ın amir
hükümleriyle ihdas edilen koşulların karşılanıp karşılanmadığına bakılarak
yapılması ve tedarikçi beyanlarının geçerliliğine dair değerlendirmelerin kendi
mevzuatı dahilinde yapılması büyük önem taşımaktadır.
Bilgileri
ile gereğini arz/rica ederim.
Talip Engin KAYA
Bakan a.
Daire Başkanı
Dağıtım:
Gereği:
Bilgi:
Ankara Gümrük Müşavirleri
Derneğine İthalat Genel
Müdürlüğüne
Bursa Gümrük Müşavirleri
Derneğine Gümrükler Genel
Müdürlüğüne
İstanbul Gümrük Müşavirleri
Derneğine
İzmir Gümrük Müşavirleri
Derneğine
Mersin Gümrük Müşavirleri
Derneğine
Türkiye Odalar ve Borsalar
Birliğine (TOBB)
Türkiye İhracatçılar Meclisine
(TİM)
Türkiye Esnaf ve Sanatkarları
Konfederasyonuna
Tüm Gümrük ve Dış Ticaret
Bölge Müdürlüklerine
